Nebe Suresi 33. Ayette Geçen KEVAİBE ETRABEN “وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا” İfadesinin Anlamı Üzerine
Giriş
Nebe Suresi 31–34. ayetler, muttakiler için hazırlanmış nimetleri tasvir eden bir bağlam sunar. Bu ayetlerde bahçeler, üzümler, dolu kadehler ve çeşitli nimetler ardı ardına sıralanır. 33. ayette geçen “وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا” ifadesi ise geleneksel meallerde çoğunlukla “tomurcuk memeli genç kızlar” şeklinde çevrilmiştir. Ancak kelimelerin kökeni, dil yapısı ve bağlam dikkate alındığında bu çevirinin hem daraltıcı hem de bağlamdan kopuk olduğu görülmektedir.
Bu makalede söz konusu ifadenin daha kapsayıcı, bağlama uygun ve cinsiyet merkezli olmayan bir anlam çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
- “Kawāʿib” Kelimesinin Kökeni ve Anlam Alanı
“كَوَاعِبَ (kawāʿib)” kelimesi, كعب (kaʿb) kökünden gelir. Bu kök, Arapçada:
- Yükselmek
- Belirginleşmek
- Yuvarlaklık / dolgunluk
- Çıkıntı yapmak
gibi anlamları ifade eder.
Kelimenin sözlük anlamı, doğrudan biyolojik veya cinsel bir içeriğe zorunlu olarak işaret etmez. “Kawāʿib” daha çok dolgun, belirgin, yuvarlak ve olgunlaşmış bir yapıyı anlatır. Bu nitelikler hem doğadaki meyveler hem de sembolik anlatımlar için kullanılabilir.
Arapçada kelimenin müennes (dişil) formda gelmesi, onun mutlaka kadınlara işaret ettiği anlamına gelmez. Zira Arap dilinde birçok cansız varlık, topluluk ve soyut kavram da müennes formda ifade edilir.
- “Atrābā” Kelimesinin Anlamı: Yaşıtlık ve Uyum
“Atrābā (أَتْرَابًا)” kelimesi, ترب (t-r-b) kökünden gelir ve:
- Yaşça denk
- Birbirine eş
- Uyumlu
- Birbirine uygun
- Denk seviyede
anlamlarını taşır.Bu kelime yalnızca biyolojik yaşı değil, aynı zamanda uyum, ahenk ve denklik fikrini de ifade eder. Dolayısıyla “atrābā”, sadece “yaşıt” değil, aynı zamanda Birbirine uyumlu, dengeli ve eş seviyede olanlar anlamını da kapsar.Bu bağlamda ifade, uyumlu yaşıt eşler veya birbirine denk, dengeli varlıklar şeklinde anlaşılabilir.
- Bağlam Analizi: Nebe 31–34
İlgili ayetlerde sırasıyla şu unsurlar sayılmaktadır:
- Bahçeler
- Üzümler
- Kawāʿib atrābā
- Dolu kadehler
Bu dizilimde:
- Doğal nimetler
- Tarımsal ürünler
- İçecekler
ön plandadır. Ayetlerin bütünsel bağlamı, cinsel bir tasvirden çok, nimetlerin bolluğunu ve uyumunu vurgulayan bir anlatım sunar.Bu nedenle “kawāʿib” kelimesini yalnızca biyolojik bir organla sınırlamak, metnin genel üslubuyla uyumlu değildir. Aynı şekilde, “atrābā” kelimesinin getirdiği denklik ve uyum vurgusu, burada daha geniş ve sembolik bir anlam alanına işaret eder.
- Alternatif Anlam Önerisi
Dilsel köken, bağlam ve kelime yapısı birlikte değerlendirildiğinde, “وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا” ifadesi şu şekilde anlaşılabilir:
Birbirine denk, uyumlu ve olgun nimetler / eşler / varlıklar veya Yaşça ve nitelikçe birbirine uygun, uyumlu eşler. Bu anlam, hem “kawāʿib” kelimesinin dolgunluk ve olgunluk vurgusunu hem de “atrābā” kelimesinin denklik ve uyum anlamını korur. Aynı zamanda metni dar bir cinsellik merkezli okumaya hapsetmez.
- Cinsiyet Merkezli Okumanın Sorunları
“Kawāʿib” kelimesini yalnızca “genç kızların göğüsleri” olarak yorumlamak:
- Ayetin nimet merkezli bağlamıyla uyumsuzdur
- Kelimenin kök anlamını daraltır
- Metni gereksiz şekilde cinselleştirir
- Sembolik anlatım ihtimalini dışlar
Kur’an’ın genel üslubu, ahlaki, ruhsal ve kozmik mesajlar içeren çok katmanlı bir anlatım sunar. Bu nedenle, tek bir kelimeyi modern biyolojik çağrışımlarla sınırlamak metnin derinliğini azaltır.
Sonuç olarak; Nebe Suresi 33. ayette geçen “وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا” ifadesi:
- Dilsel olarak
- Bağlamsal olarak
- Anlamsal olarak
sadece “tomurcuk memeli kızlar” şeklinde çevrilebilecek dar bir ifade değildir.
Daha isabetli bir yorumla bu ifade:
Birbirine uyumlu, yaşıt, denk ve olgun eşler / varlıklar / nimetler anlamını taşıyan, uyum ve denge vurgusu içeren bir tasvir olarak okunabilir.Bu yaklaşım, hem kelimelerin kök anlamlarına sadık kalır hem de ayetlerin genel nimet ve ahenk temasına uygun bir anlam çerçevesi sunar.
ELBETTE EN İYİSİNİ ALLAH BİLİR.
ACG
